psy

GRUPA POCHODZĄCA OD CANIS FAMILIARIS PALUSTRIS RUTIMAYER

SZPICE Uchodzą one, niewątpliwie słusznie, za najstarszą z ras i teoria, że pochodzą one od psa epoki torfowej lub osiedli palowych wydaje się wiarygodna. Za tym przemawia poza śladami wykopalisko­wymi również duże wyrównanie typu rasowego, który w krzyżów­kach z innymi rasami mniej ustalonymi wybitnie dominuje.
Poza tym charakter tych psów wskazuje na to, iż były one od tysiącleci używane przede wszystkim, jeśli nie wyłącznie, jako psy towarzysze ludzkich osiedli, nie były zaś używane do służby pa­sterskiej ani też, poza sporadycznymi wypadkami, do służby ło­wieckiej. W epoce przedhistorycznej służyły one raczej jako zwie­rzęta rzeźne, a zapewne i futerkowe.
Są one i dziś idealnymi stróżami o niezwykle czułym słuchu i wielkiej czujności, która ma czasami tendencje do wyradzania się w jazgotliwą hałaśliwość, a czasem także napastliwość połączo­ną z pewną złośliwością. Odwaga ich nie jest szaleńcza, tak jak to bywa u psów bojowych, lecz raczej dostosowana do właściwie oce­nianej siły przeciwnika. Przydatność do tresury jest raczej śre­dnia. Nie jest to jednak dowodem wrodzonego braku inteligencji. Przeciwnie są one bystre i inteligentne, lecz zbyt samodzielne, można by powiedzieć — indywidualistyczne, przez co niezbyt łat­wo poddają się przewodnictwu człowieka, z którym od prawieków tylko współżyły, lecz nie współpracowały.
Jako stróże szpice są wprost niezrównane, szczególnie dla osiedli położonych z dala od skupisk ludzkich. Nie mają one skłonności do kłusownictwa, ani nawet do włóczęgi, trzymając się zazwyczaj blisko domu. Szczególną właściwością, a nawet zaletą tej grupy jest jej odporność na choroby, co zapewne zawdzięczają temu, że od pokoleń jako stróże podwórzy czy barek rybackich przeszły one surową uodparniającą selekcję.
Podział szpiców W Danii, Holandii i Niemczech rasa ta (keeshond, kayshond) z zamiło­waniem trzymana była przez właścicieli lub załogi okrętów i barek, gdzie bardzo były przydatne ze względu na czujność i zwalczanie szczurów. Po­dobnie również wędrowni furmani w ubiegłych stuleciach lubili zabierać takie psy na swe nieraz odległe podróże. W Anglii uchodzi on za psa holen­derskiego albo duńskiego. W Niemczech uważają go za niemieckiego, lecz nawet u starych autorów niemieckich nazywany jest pomorskim; tak rów­nież nazywają go Francuzi. W rzeczywistości jest to pies występujący na całym kontynencie eurazjatyckim, częściej na północy, lecz i we Włoszech pies tego typu jest popularny po wsiach.
Ze wzglądu na wpływ kynologii niemieckiej posługuję się wzorcem nie­mieckim.
Podział według maści jest dość dowolny z tym, że odmiana wilcza jest zwykle najsilniejsza i najlepiej uwłosiona.
Fot. 4. Szpic wilczasty WZORZEC Wygląd ogólny. Wspólne cechy dla wszystkich odmian są: krótka zwięzła budowa, energiczne zachowanie się.
Głowa. Typu lisiego, proporcjonalna, zwężająca się ku przodowi, partia pyskowa nie za długa. Grzbiet nosa prosty, raczej garbo-nosy, nigdy zapadły; nozdrza czarne (u brązowych brązowe). Wargi i powieki ciemne.
Uszy. Wysoko, blisko siebie osadzone, małe, stojące, szpiczaste.
Oczy. Proporcjonalne, lekko skośne.
Grzbiet. Możliwie krótki, prosty lub z lekkim spadem ku tyłowi. Klatka piersiowa głęboka, brzuch proporcjonalnie wciągnięty. Ogon. Wysoko osadzony, zwinięty na grzbiecie, silnie uwłosiony. Łapy. Małe, zwarte, kocie.
Sierść. Na partii twarzowej, uszach, łapach krótka i zwarta, na pozostałych partiach ciała długa i obfita, możliwie stojąca z silnym podszyciem, którego jednak nie powinno być widać, na karku two­rzy grzywę, która rozwija się dopiero w trzecim roku życia i „pió­ra" na przednich nogach, zanikające przed stawem skokowym.
Maść: a) szara z czarnym nalotem, z tym że łapy, brzuch i ogon bywają jaśniejsze; b) czarna bez oznak, podszycie i skó­ra ciemne; c) b i a-ł a bez oznak i żółtych nalotów (nos i powieki czarne);d) różnokolorowe — tj. wszystkie inne możliwe maści łącznie z łaciastymi, tj. białymi z kolorowymi łatami.
Wzrost. U szarych od 45 cm wzwyż, u innych od 40 cm wzwyż.
Wady. Sierść jedwabista, dzieląca się na grzbiecie. Chód — trucht jak u owczarka, głowa wypukła, zły zgryz (przodogryz lub cofnięcie), oczy jasne, jasne wargi (oprócz brązowych u odmiany brązowych), uszy zwisające, ogon wadliwie noszony (prosty ku górze lub opuszczony).
ODMIANA KARŁOWATA. Oprócz właściwych szpiców hodowana jest i uznawana oficjalnie odmiana karłowata. Zresztą całkowicie odpowiada ona opisanemu wzorcowi z tym, że górną granicę wzro­stu określa się w Niemczech na 26 cm, a wagi na 3,75 kg. Odmiana karłowata jest stosunkowo mało popularna na kontynencie, nato­miast hodowana jest w Anglii pod nazwą Pomeranian Miniatures. Na wszystkich wystawach skutecznie wytrzymuje konkurencję coraz liczniejszych modnych ras różnych innych psów pokojo­wych. Odmiana karłowata wymaga szczególnej dbałości o sierść, którą wyczesuje się nie tyle z włosem co pod włos, by uzyskać pożądaną puszystość.
ODMIANA JEDWABISTOWŁOSA. Obok tych odmian zasadni­czych hodowano dawniej jeszcze odmianę jedwabisto włosa. Szczegóły pomijam, bo odmiana ta zanika — zresztą słusznie. Ra­czej zaliczyć by ją można do mniej lub więcej ustalonych krzyżó­wek. O ile wiem — nie prowadzi się też już obecnie dla tej odmia­ny ksiąg rodowodowych.
PAPILLON. Przy omawianiu szpiców karłowatych uważam, że należy wspomnieć również o tej odmianie. Co prawda niemiecka autorka A. von Hagen zalicza papillon do spanieli karłowatych lecz sądzę, że w równej, jeśli nie w większej mierze można go uważać za krewnego szpiców. Znany on był już przed stuleciami w Bolonii, gdzie być może powstał przez krzyżowanie Yolpino (włoski szpic) z karłowatymi spanielami, by zdobić salony pięk­nych pań ancien-regimu, z którymi zostały uwiecznione na licz­nych portretach.
Są to małe pieski salonowe wzrostu 20 do 25 cm, wagi nie wyżej 4 kg, żywe, bystre, inteligentne zabawki. Głowa drobna, czaszka lekko wysklepiona (wpływ spanieli), pyszczek natomiast szpicza­sty. Oczy okrągłe, ciemne o żywym wyrazie. Nos czarny, uszy wy­soko osadzone, stojące, obficie owłosione, przypominające skrzydła motyla (stąd nazwa); wargi suche i przylegające. Klatka piersiowa głęboka, grzbiet krótki, lecz nie tak prosty jak u szpica. Nogi proste, drobne, kościste, raczej krótkie, z piórami. Stopy, dłuższe niż u szpica. Pazurki czarne. Ogon prosty, wysoko noszony, wie-wiórkowaty. Sierść obfita, długa, jedwabista; na pysku i przodzie łap krótka. Maść: mahoniowa, brązowa lub żółta albo biała z żół­tymi łatami.
EPAGNEUL NAIN. Znana jest również taka kłapoucha odmiana.
PIERWOTNE PÓŁNOCNE ODMIANY SZPICA. Obok odmian typo­wych, którymi zajęła się sportowa kynologia, istnieje jeszcze szereg odmian pierwotnych występujących w różnych krajach. Są nimi: np. szpic karłowaty włoski Volpini, spełniający role przydomowe­go stróża chłopskich zagród, oraz liczne szpice północne.
Północne odmiany szpica. Na pierwsze miejsce wysuwa się sa-mojedzki szpic biały, który z roku na rok staje się coraz bardziej popularny w Anglii, gdzie został przyjęty do ksiąg rodowodowych.
Eskimoski (polarny) pies pociągowy. Jest to szpic dużego wzro­stu i silnej budowy, maści szarej lub łaciatej. Popularny bohater opowieści Londona.
Podobne do niego są: islandzki, norweski, lapoński i liczne od­miany psów o typie szpica względnie polarnego psa pociągowego. Na wzmiankę zasługuje norweski „Elghund" względnie „Dyre-hund" (Dyr oznacza dzikie parzystokopytne, łoś, ren czy jeleń) oraz „Bjernhund" (Bjern = niedźwiedź), będące pomocnikiem myśliwego oraz „Buhund", będący pomocnikiem pasterza przy sta­dach renów.
Łajka rosyjska. Występuje na północnych wybrzeżach Bałtyku aż w głąb Syberii jako pies myśliwski-gończy.
Huskies — jako pies pociągowy na Alasce.
Wyjaśnić należy, że te wszystkie duże szpice polarne pochodzą bądź to od Canis familiaris palustris Rutim., bądź też od Canis familiaris Inostranzevi Anutschin względnie od ich pochodnych i tam też mogłyby być zaszeregowane. Piszę o nich przy szpicach, gdyż są do nich moim zdaniem bardziej podobne.
PIERWOTNE POŁUDNIOWE ODMIANY SZPICA. Poza polarnymi i północnymi szpicami znane są również psy tego typu na południu w Algerze (Chien de Douers), a również na Sumatrze odmiana cie­kawa przez to, że nie szczeka, lecz tylko skomli. Omawiając egzo­tyczne nie szczekające psy wspomnieć należy, że pod nazwą Ba-senjis zostały one w 1953 r. po raz pierwszy wystawione na dorocznej wystawie Crufta w Anglii i wkrótce potem zostały przy­jęte w poczet ras prowadzonych przez angielski Kennel Klub.
Psom tym nie poświęcam odrębnych ustępów, bo u nas wystę­pują one tylko sporadycznie i wątpić należy, by zajęto się ich celową hodowlą.
Schipperke. Przy szpicach na wzmiankę zasługuje ponadto Schipperke, który jest typowym przedstawicielem Holandii, gdzie był od wieków trzymany jako stróż i szczurołap na statkach i bar­kach. Charakterystyczną cechą jest, że przy raczej krótkiej sierści w ogóle ma dłuższą sierść na karku, tworzącą grzywę, którą przy wzburzeniu najeża oraz krótki ogon, który u wielu egzemplarzy tej rasy jest szczątkowym od urodzenia. Natomiast psom rodzącym się z ogonem obcina się go bardzo krótko. Sierść poza grzy­wą krótka, czarna, raczej matowa. Pozostałe cechy jak u szpica, zarówno co do budowy, kształtu głowy i charakteru.

Polecane strony :

Copyright 2011