psy

PIES POLOWY

Zasadnicza praca wy┼╝┼éa, tj. ÔÇ×wystawianie" lub inaczej ÔÇ×st├│jka", jest w┼éa┼Ťciwie sprzeczna z naturalnym instynktem, kt├│ry popycha psa do po┼Ťcigu i chwytania zwierzyny.
Pomijaj─ůc drogi, na kt├│rych hodowla dosz┼éa do tego rezultatu, stwierdzi─ç nale┼╝y, ┼╝e wszystkie dzisiejsze wy┼╝┼éy, zar├│wno angiel┬şskie polowe jak i kontynentalne, maj─ů wrodzon─ů zdolno┼Ť─ç do wy┬şstawiania zwierzyny. Dalszym celem hodowli powinna by─ç selek┬şcja osobnik├│w wykazuj─ůcych najczulszy w─Öch oraz najlepsze ta┬şlenty wy┼╝┼éa. Celem za┼Ť wychowania i szkolenia powinno by─ç udo┬şskonalanie wrodzonych instynkt├│w i skierowanie naturalnych po┬şp─Öd├│w na tory po┼╝─ůdane przez my┼Ťliwych.
Nauk─Ö w polu zaczynamy z psem, kt├│ry wykazuje co najmniej zadowalaj─ůce post─Öpy w warowaniu na odpowiedni sygna┼é i prze┬şszed┼é ju┼╝ podstawowe wyszkolenie w karno┼Ťci. Oba te ─çwiczenia utrwala─ç b─Ödziemy w czasie nauki, jednak┼╝e z umiarkowaniem, aby nie st┼éumi─ç u wy┼╝┼éa jego najwa┼╝niejszej zalety, kt├│r─ů jest ocho┬şcze i swobodne przeszukiwanie pola. O ile pies ma by─ç wszech┬şstronny, czego oczekujemy od wszystkich wy┼╝┼é├│w kontynental┬şnych, nale┼╝y go przed przyst─ůpieniem do ─çwicze┼ä polowych pod┬şszkoli─ç w aporcie i rewirowaniu. Je┼Ťli zwolnimy wy┼╝┼éa od obo┬şwi─ůzku aportowania dodaj─ůc mu do pomocy aportera, modyfiku┬şjemy nauk─Ö w ten spos├│b, ┼╝e na sygna┼é rewirowania, odmienny od innych (patrz rozdz. ÔÇ×Rewirowanie" ÔÇö str. 125), sami biegniemy naprz├│d w zakosy, na zmian─Ö w prawo i w lewo, w miar─Ö post─Öp├│w psa skracaj─ůc nasz─ů w┼éasn─ů drog─Ö, kt├│r─ů p├│┼║niej tylko markujemy krokami ÔÇö a┼╝ wreszcie wystarczy samo skinienie.
Trzeba powiedzie─ç na pochwa┼é─Ö wy┼╝┼éa angielskiego, a w szcze┬şg├│lno┼Ťci pointera, ┼╝e ma on niejako we krwi prac─Ö polow─ů i w┼éa┬ş┼Ťciwy styl szukania, tak ┼╝e rola przodownika ogranicza─ç si─Ö mo┼╝e, a nawet powinna do dostarczenia mu mo┼╝liwie cz─Östej praktyki i poprawiania ewentualnych b┼é─Öd├│w, z tym zastrze┼╝eniem, ┼╝e ner┬şwowe wy┼╝┼éy angielskie nie znosz─ů stosowania ostrego przymusu. W og├│le pami─Öta─ç nale┼╝y, ┼╝e o ile ┼éatwo jest brutalnym post─Öpowa┬şniem zgasi─ç wrodzon─ů pasj─Ö psa, to niezmiernie trudno jest pobudzi─ç nieistniej─ůcy lub zgaszony temperament. Im wra┼╝liwszy pies, tym bardziej powinien by─ç opanowany przewodnik, by niew┼éa┼Ťci┬şwym zachowaniem si─Ö nie zahamowa─ç naturalnych, a dla my┼Ťliwe┬şgo potrzebnych, instynkt├│w psa.
Nauk─Ö zaczyna si─Ö przed sezonem polowa┼ä ÔÇö przy miotach je┬şsiennych ju┼╝ z wiosn─ů ÔÇö w tym celu, by w czasie sezonu ┼éowiec┬şkiego m├│c u┼╝y─ç psa w praktyce. Chodzi te┼╝ o to, aby go jak naj┬şwcze┼Ťniej zapozna─ç z zakresem przysz┼éych czynno┼Ťci i uzyska─ç mo┬ş┼╝liwie najlepsze zgranie z panem i na odwr├│t. Wreszcie i to jest wa┼╝ne, by my┼Ťliwy nie by┼é zaabsorbowany samym polowaniem i m├│g┼é ca┼é─ů uwag─Ö po┼Ťwi─Öci─ç wychowaniu psa.
Chc─ůc psa dobrze wyszkoli─ç nale┼╝y polowanie uwa┼╝a─ç za pomoc w nauce, a nie za cel sam przez si─Ö. Nie trzeba zapomina─ç, ┼╝e prze┬şwodnik uk┼éadaj─ůcy wy┼╝┼éa powinien by─ç dobrym my┼Ťliwym, przede wszystkim wolnym od gor─ůczki strza┼éu, powinien te┼╝ w ka┼╝dej sytuacji wykaza─ç opanowanie siebie samego, aby przejawy jego nerwowo┼Ťci nie dzia┼éa┼éy na psa, kt├│ry jest niezmiernie czu┼éym odbiorc─ů stan├│w psychicznych cz┼éowieka.
Dobre wyniki mo┼╝na osi─ůgn─ů─ç tylko w ┼éowisku na tyle obsadzo┬şnym zwierzyn─ů, ┼╝eby pies m├│g┼é j─ů rzeczywi┼Ťcie cz─Östo znajdowa─ç nie zniech─Öcaj─ůc si─Ö d┼éugim a bezowocnym szukaniem. Szczeg├│lnie w pocz─ůtkach nauki nale┼╝y wybiera─ç dni i pory dnia, gdy kury dobrze le┼╝─ů. Zaczynamy nauk─Ö przed otwarciem sezonu ┼éowiec┬şkiego, tak┼╝e i dlatego, ┼╝e kury wyro┼Ťni─Öte i ostrzelane zrywaj─ů si─Ö bardzo wcze┼Ťnie, nim m┼éody pies w og├│le dojdzie do st├│jki.
Wst─Öpne ─çwiczenia. Do wst─Öpnych ─çwicze┼ä wyszukujemy teren pozbawiony wy┼╝szych zaro┼Ťli, aby┼Ťmy mieli mo┼╝no┼Ť─ç sta┼éego ob┬şserwowania psa. Nie nadaj─ů si─Ö do tego du┼╝e pola okopowizn da┬şj─ůce okazj─Ö kurom do dalekiego wyciekania bruzd─ů. Najlepsze s─ů pola ┼Ťrednie lub szereg drobnych poletek gromadzkich, gdzie bruz┬şdy przebiegaj─ů prostopadle do panuj─ůcego w chwili ─çwicze┼ä wia┬ştru. ─ćwicz─ůc na znanym sobie ┼éowisku przodownik b─Ödzie wiedzia┼é, w kt├│rej cz─Ö┼Ťci rewiru znajdzie w danym dniu sprzyjaj─ůce wa┬şrunki. Na terenach obcych zasi─Ögnie rad u miejscowego personelu ┼éowieckiego lub innych os├│b dobrze znaj─ůcych okolic─Ö.
Do upatrzonego ┼éowiska podchodzimy pod wiatr i zaczynaj─ůc od ┼Ťrodka kraju pola wysy┼éamy wy┼╝┼éa ÔÇ×naprz├│d! ÔÇö szukaj!" w prawo lub w lewo, a wi─Öc tak, by pies mia┼é wiatr mniej wi─Öcej boczny i bieg┼é mniej wi─Öcej r├│wnolegle do ewentualnych bruzd. Gdy pole jest niezbyt szerokie, pozwalamy psu przebiec je do bocznej grani┬şcy, przy czym sygna┼éem ÔÇ×rewir!" zwracamy go w odwrotnym kie┬şrunku, tak by pies ok┼éada┼é pole lini─ů zygzowat─ů. Przy szerszych za┬şgonach dzielimy teren w ten spos├│b, ┼╝e pies przebiegaj─ůc w prawo i lewo 60ÔÇö100 krok├│w od pana mo┼╝e przeszuka─ç pole w dwu lub wi─Öcej nawrotach. Nale┼╝y unika─ç zbytniego hamowania psa i ze┬şzwoli─ç mu raczej na wi─Öksz─ů swobod─Ö ruchu i stylowy galop, ni┼╝ doprowadzi─ç do pl─ůtania si─Ö pod nogami my┼Ťliwego z cz─Östym trwo┼╝nym ogl─ůdaniem si─Ö czy te┼╝ pan go nie odwo┼éa.
Wcze┼Ťniej czy p├│┼║niej wy┼╝e┼é zwietrzy kury i zamarkuje to st├│j┬şk─ů. Wtedy nale┼╝y zawo┼éa─ç ÔÇ×waruj!" i spokojnie podej┼Ť─ç z boku. Co prawda od wy┼╝┼éa ┼╝─ůda─ç b─Ödziemy p├│┼║niej ÔÇ×wystawiania", czyli ÔÇ×st├│jki", a nie warowania, ale w pierwszym sezonie ÔÇö a u wyj─ůt┬şkowo poj─Ötnych i karnych wy┼╝┼é├│w przynajmniej w pierwszych tygodniach ÔÇö nale┼╝y bezwzgl─Ödnie ┼╝─ůda─ç warowania. W ten spo┬şs├│b utrzyma si─Ö wy┼╝┼éa w r─Öce i uniknie si─Ö wyp┼éaszania przez niego zwierzyny.
Je┼╝eli pies nie pos┼éucha rozkazu ÔÇ×waruj" i pogoni zrywaj─ůce si─Ö kury lub pomykaj─ůcego zaj─ůca ÔÇö w my┼Ťl wskaz├│wek z rozdz. ÔÇ×Karno┼Ť─ç" (str. 90), nie okazujemy ┼╝adnego niezadowolenia. Po┬şczekawszy a┼╝ pies zrezygnuje z po┼Ťcigu witamy go spokojnie po powrocie i przerywamy ─çwiczenia polowe, by nast─Öpnie przez par─Ö dni przerobi─ç energicznie nauk─Ö warowania w terenie pozbawio┬şnym zwierzyny.
Po prostu okaza┼éo si─Ö, ┼╝e d┼║wi─Ök ÔÇ×waruj" nie utrwali┼é dotychczas nale┼╝ycie odruchu natychmiastowego warowania i brak ten nale┼╝y dodatkowo uzupe┼éni─ç.
O ile pies ma w przysz┼éo┼Ťci s┼éu┼╝y─ç wy┼é─ůcznie na ptactwo, to mo┼╝na go oduczy─ç gonienia zaj─Öcy stosuj─ůc ostrzejsze ┼Ťrodki (patrz rozdz. ÔÇ×Odzwyczajanie od narow├│w" ÔÇö str. 157) tak┼╝e w czasie nauki w polu. Wtedy powstanie skojarzenie, ┼╝e pogo┼ä taka jest bardzo przykra ÔÇö a o to w danym razie chodzi.
Gdyby jednak wy┼╝e┼é mia┼é by─ç psem wszechstronnym i my┼Ťliwy zamierza┼é tym samym ┼╝─ůda─ç od niego wytrwa┼éego gonienia i apor┬ştowania postrzelonych zaj─Öcy, nie mo┼╝na w jego umy┼Ťle wywo┼éy┬şwa─ç skojarze┼ä woni czy widoku zaj─ůca z b├│lem. W interesie zwie-rzostanu nale┼╝a┼éoby zreszt─ů, by polowanie na zaj─ůce ograniczy─ç do nagonek, po kt├│rych obszukiwa┼éoby si─Ö teren z p┼éochaczem lub aporterem.
Je┼Ťli chcemy polowa─ç tylko na ptactwo u┼╝ywaj─ůc do aportu aportera, mo┼╝na zaprawia─ç wy┼╝┼éa do bardziej stylowej pracy, gdyz uwaga jego nie b─Ödzie w niczym absorbowana przez zwierzyn─Ö w┼éochat─ů.
Do psa wystawiaj─ůcego lub waruj─ůcego przed zwierzyn─ů pod┬şchodzimy spokojnie z boku, a nie z ty┼éu, gdy┼╝ to mog┼éoby go za┬şch─Öci─ç do posuni─Öcia si─Ö naprz├│d. Nast─Öpnie ruszamy sami zwie┬şrzyn─Ö pilnuj─ůc, by pies zatrzyma┼é si─Ö w pozycji ÔÇ×waruj!". Je┼╝eli pies zachowa┼é si─Ö nale┼╝ycie, chwalimy go i idziemy dalej, wydaj─ůc has┼éo ÔÇ×naprz├│d!".
Gdy pies wystawia lub markuje skowronka, je┼╝a lub inn─ů nie-┼éown─ů zwierzyn─Ö, karcimy go g┼éosem i odwo┼éujemy do siebie, po czym odsy┼éamy do dalszego rewirowania. Zreszt─ů pies p├│┼║niej pr─Ödko przestanie si─Ö interesowa─ç zwierzyn─ů dla nas oboj─Ötn─ů. Po dalszych ─çwiczeniach, przez szereg dni powtarzanych, strzelamy od czasu do czasu pustymi nabojami. Pies waruj─ůcy powinien zacho┬şwa─ç sw─ů pozycj─Ö, a rewiruj─ůcy na odg┼éos strza┼éu warowa─ç auto┬şmatycznie.
Je┼Ťli pies nie reaguje momentalnie na strza┼é, powtarzamy ─çwi┬şczenie warowania w ten spos├│b, ┼╝e pomocnik strzela, a przewod┬şnik post─Öpuj─ůcy tu┼╝ za psem, powtarza r├│wnocze┼Ťnie has┼éo ÔÇ×waruj" i zarazem zadaje psu cios zmuszaj─ůc go do warowania. ─ćwiczenie to jest bardzo wa┼╝ne, bowiem zapobiega wadliwemu skojarzeniu odg┼éosu strza┼éu z has┼éem natychmiastowego aportowania po┬şstrza┼éka.
Po przerobieniu powy┼╝szego programu ÔÇö z chwil─ů gdy sezon ┼éowiecki si─Ö zacz─ů┼é, przechodzimy do pierwszych ─çwicze┼ä praktycz┬şnych. Poniewa┼╝ celem jest na razie nauka psa, a nie polowanie, przewodnik sam strzela jak najmniej, tylko zamawia pomocnika. Pomocnik powinien dobrze strzela─ç, i to wy┼é─ůcznie na zarz─ůdzenie przewodnika psa. Rola jego ogranicza si─Ö do pomocy w edukacji wy┼╝┼éa, przeto celem jego te┼╝ nie mo┼╝e by─ç samo polowanie. Najle┬şpiej dobra─ç go z personelu ┼éowieckiego, gdy┼╝ trudno stawia─ç takie wymagania zaproszonemu go┼Ťciowi, chyba ┼╝e si─Ö go o tym wy┬şra┼║nie z g├│ry uprzedzi ofiarowuj─ůc mu w zamian podobn─ů przy┬şs┼éug─Ö. W czasie nauki nie wolno prowadzi─ç w tym samym polu drugiego psa, cho─çby najlepiej u┼éo┼╝onego, a tym mniej szkoli─ç dwa psy r├│wnocze┼Ťnie.
Kiedy pies waruje przed zwierzyn─ů, przewodnik lub co lepiej pomocnik strzela kur─Ö ruszon─ů przez przewodnika lub pomocnika. Przewodnik pilnuje, by pies pozosta┼é w pozycji warowania. Pierw┬şsze strza┼éy powinny by─ç bezwzgl─Ödnie pewne, aby unikn─ů─ç po┬şstrza┼ék├│w. Odczekawszy chwilk─Ö po strzale przewodnik zwalnia wy┼╝┼éa wszechstronnego z warowania has┼éem ÔÇ×aport!" i wskazuje kierunek, w kt├│rym kura spad┼éa. Poluj─ůc z psem nieaportuj─ůcym podnosi sam postrza┼éka wzgl─Ödnie posy┼éa po niego pomocnika czy te┼╝ aportera, nast─Öpnie dopiero puszcza wy┼╝┼éa na dalsze poszuki┬şwania kur w spos├│b wy┼╝ej opisany.
Od czasu do czasu, dla podkre┼Ťlenia, ┼╝e strza┼é sam przez si─Ö nie jest jeszcze has┼éem do aportowania, strzelamy z pustych ┼éusek lub podnosimy kury sami, nie posy┼éaj─ůc psa po nie. Poprzednio k┼éa┬şd┼éem nacisk na to, by w pierwszych dniach nauki ze strzelaniem wszystkie strza┼éy by┼éy czyste, bez postrza┼ék├│w kur zbarczonych. W dalszych lekcjach mo┼╝na ju┼╝ zaryzykowa─ç mniej pewne strza┼éy. Postrza┼éki wyciekaj─ůce na nogach wykorzystujemy do nauki pra┬şcowania na ┼Ťladzie. W tym celu psa waruj─ůcego przywo┼éujemy do siebie, bierzemy za otok, prowadzimy na miejsce, gdzie kura spa┬şd┼éa i dajemy has┼éo ÔÇ×szukaj, gdzie zguba?", po czym post─Öpujemy jak w rozdz. ÔÇ×Psy my┼Ťliwskie" ÔÇö str. 143.
Stara─ç si─Ö nale┼╝y spokojnym zachowaniem i przemawianiem od┬şdzia┼éywa─ç uspokajaj─ůco na psa, wstrzymywa─ç si─Ö od korygowania domniemanych jego b┼é─Öd├│w, a raczej zaufa─ç psiemu w─Öchowi ni┼╝ swoim niedok┼éadnym obserwacjom. Dopiero je┼Ťli kura znajdzie si─Ö w naszym polu widzenia, zwalniamy psa z otoku powtarzaj─ůc ha┬şs┼éo ÔÇ×szukaj, gdzie zguba? aport!" bez wskazywania ruchem lub s┼éowem postrza┼éka, kt├│rego pies mo┼╝e jeszcze nie spostrzeg┼é. Pies powinien szuka─ç nosem, a nie wzrokiem. Przy pierwszych lekcjach trzeba dba─ç o ile mo┼╝no┼Ťci o to, by w pobli┼╝u spad┼éej kury nie by┼éo innej zwierzyny, kt├│ra by mog┼éa przeszkodzi─ç psu w szukaniu. Dlatego te┼╝ najlepiej jest strzela─ç pojedyncze sztuki odbite od sta┬şda. Szukanie bowiem w┼Ťr├│d krzy┼╝uj─ůcych si─Ö ┼Ťlad├│w ca┼éego stada kur utrudnia wybitnie prac─Ö. Zreszt─ů pies przedtem ju┼╝ powinien by─ç przygotowany do szukania zguby na sztucznym tiopie (patrz te┼╝ rozdz. ÔÇ×Psy my┼Ťliwskie" ÔÇö str. 143).
Starszy, do┼Ťwiadczony pies doskonale odr├│┼╝nia trop zwierzyny rannej od zdrowej i nie zaprzestaje ┼Ťcigania postrza┼éka nawet na widok uciekaj─ůcej zdrowej zwierzyny. Dlatego wi─Öc pogonie za zaj─ůcem, cho─ç mo┼╝e irytuj─ůce dla w┼éa┼Ťciciela, nie s─ů zbyt szkodliwe, gdy┼╝ pies przekona si─Ö w ko┼äcu o ich bezcelowo┼Ťci, a zachowa pasj─Ö do zwierzyny rannej.
W ten sposób wyczerpałem w ogólnych zarysach naukę psa w pierwszym polu.
Drugie pole. W drugim polu, gdy pies ma poza sob─ů praktyk─Ö jednego sezonu polowa┼ä, nie ┼╝─ůdamy ju┼╝, by warowa┼é przed zwie┬şrzyn─ů, lecz w chwili wystawiania podchodzimy do┼ä z boku i sta┬şramy si─Ö utrzyma─ç go jak najd┼éu┼╝ej w st├│jce, po czym sami ru┬şszamy zwierzyn─Ö. Mo┼╝na te┼╝ zrezygnowa─ç z rozkazu warowania na strza┼é, o ile pies stoi dalej w miejscu nie porywaj─ůc si─Ö za ru┬şszon─ů lub strzelon─ů zwierzyn─ů. W razie niepokoju psa, osadzamy go has┼éem ÔÇ×waruj!".
Je┼╝eli kury wyciekaj─ů bruzd─ů, pies powinien wolno ci─ůgn─ů─ç za nimi, co uzyskujemy post─Öpuj─ůc obok psa i temperuj─ůc go nowym has┼éem ÔÇ×wooolno" (has┼éo ÔÇ×naprz├│d" by┼éo zach─Öt─ů do szybkiego wybiegania).
Ju┼╝ w pierwszym polu mo┼╝na czasem (byle nie zbyt cz─Östo) od┬şwo┼éa─ç psa wystawiaj─ůcego lub waruj─ůcego przed zwierzyn─ů, bez ruszania jej i strzelania. Nie nale┼╝y tego stosowa─ç na pocz─ůtku, by nie stworzy─ç u psa skojarzenia, ┼╝e si─Ö go odwo┼éuje od zwierzyny. W drugim polu, gdy pies ju┼╝ po kilku co najmniej dniach ─çwicze┼ä przypomnia┼é sobie zesz┼éoroczn─ů nauk─Ö i zn├│w jest w formie, mo┼╝na przej┼Ť─ç do nauczania dalszych finezji pracy polowej.
Gdy pies ci─ůgnie za kurami wyciekaj─ůcymi wzd┼éu┼╝ bruzdy, odwo┼éu jemy go spokojnie i cofaj─ůc si─Ö troch─Ö obchodzimy kury ┼éu┬şkiem, o ile mo┼╝no┼Ťci pod wiatr, wysy┼éaj─ůc wy┼╝┼éa ponownie naprz├│d. W ten spos├│b osaczone kury napotkaj─ů zn├│w swego prze┬ş┼Ťladowc─Ö, tym razem przed sob─ů. Po cz─Östszym powtarzaniu tego manewru, poj─Ötny wy┼╝e┼é sam nabierze do┼Ťwiadczenia, ┼╝e ciekn─ůce kury mo┼╝na osadzi─ç przez zabiegni─Öcie im drogi. Niekt├│re psy ucz─ů si─Ö tego bardzo pr─Ödko, inne po d┼éu┼╝szym czasie, inne wreszcie nigdy tej sztuki nie opanuj─ů.
Powy┼╝szy program roz┼éo┼╝y┼éem na dwa sezony, uwzgl─Ödniaj─ůc przeci─Ötne psy i przeci─Ötnych przewodnik├│w w ┼Ťrednim ┼éowisku. Maj─ůc wy┼╝┼éa wybitnie zdolnego, z dobrego gniazda, dysponuj─ůc ┼éowiskiem bardzo dobrze osadzonym zwierzyn─ů i po┼Ťwi─Öcaj─ůc wiele czasu na trenowanie psa, mo┼╝na przy odpowiednim talencie nau┬şczyciela i ucznia przej┼Ť─ç ca┼éy ten program w ci─ůgu jednego roku; o    ile z wiosn─ů zacz─Öto metodyczn─ů nauk─Ö, mo┼╝na ju┼╝ z ko┼äcem se┬şzonu rozpocz─ů─ç polowanie z doskonale u┼éo┼╝onym psem. Konieczn─ů jednak rzecz─ů jest dostarczy─ç psu jak najwi─Öcej okazji do prak┬ştycznego wykonywania zada┼ä ┼éowieckich, gdy┼╝ najlepiej nawet przeszkolony pies traci swe zalety, je┼╝eli zale┼╝y pole.

Polecane strony :

Copyright 2011