psy

SZWAJCARSKIE PSY PASTERSKIE

  • planetgroom.pl
  • Odr─Öbn─ů charakterystyczn─ů rodzin─Ö tworz─ů szwajcarskie psy pa┬şsterskie (Senennhunde). Jest rzecz─ů ciekaw─ů, i┼╝ psy te zachowa┼éy si─Ö w jednolitym typie i niew─ůtpliwie czystej rasie na halach po┬şszczeg├│lnych rejon├│w g├│rskich Szwajcarii, lecz we w┼éasnej ojczy┬ş┼║nie by┼éy d┼éugo niezauwa┼╝one. Nie uchodzi┼éy za rasowe i nie zajmowano si─Ö ich hodowl─ů w rozumieniu kynologicznym. Mo┼╝na by nawet zaryzykowa─ç zdanie, i┼╝ jako rasa zosta┼éy one dopiero odkryte przez przyjezdnych kynolog├│w.
    Psy te s─ů typowym przyk┼éadem rodzimych ras u┼╝ytkowych. Pe┼éni─ůc okre┼Ťlonego rodzaju s┼éu┼╝b─Ö u┼╝ytkow─ů na pewnym, dzi─Öki warunkom geograficznym, do┼Ť─ç ┼Ťci┼Ťle ograniczonym terytorium, wytworzy┼éy te┼╝ wyra┼║nie okre┼Ťlony jednolity typ fizyczny i psy┬şchiczny. Pochodzenie ich t┼éumaczone jest r├│┼╝nie, lecz wszyscy ba┬şdacze zgadzaj─ů si─Ö, ┼╝e na rasie tej wyra┼║nie wida─ç wp┼éywy psa epoki br─ůzowej (Canis familiaris decumanus), a zar├│wno wygl─ůd jak i charakter tych ps├│w wskazuje na pokrewie┼ästwo z psa┬şmi, kt├│rych potomstwo zosta┼éo u┼╝yte przez rolnik├│w w charakte┬şrze obro┼äcy stada i zagrody wie┼Ťniaczej.
    Kynologia szwajcarska zaj─Ö┼éa si─Ö tymi psami dopiero na pocz─ůtku bie┼╝─ůcego^ stulecia i obecnie oficjalnie uznane s─ů cztery rasy: 1) du┼╝y szwajcarski pies pasterski, 2) berne┼äski (Berner) pies pa┬şsterski, 3) Appenzeller i 4) Entlebucher. Rasy zosta┼éy nazwane wed┼éug region├│w pochodzenia, a uszeregowane wed┼éug wielko┼Ťci.
    W dalszym ci─ůgu podaj─Ö opis ich w oparciu o monografi─Ö Fr. Leingrubera, redaktora szwajcarskiego czasopisma kynologicz┬şnego.
    Cechy wsp├│lne. Ju┼╝ jednolite umaszczenie wskazuje na pokre┬şwie┼ästwo tych ps├│w pasterskich, kt├│re poza tym i w charakterze wykazuj─ů wiele cech podobnych. R├│┼╝nice w wielko┼Ťci, w uw┼éo-sieniu i noszeniu ogona nie mog─ů zatrze─ç tego og├│lnego wra┼╝enia, b─Öd─ůcego wynikiem odwiecznego jednakowego u┼╝ytkowania tych ps├│w. Wszystkim wsp├│lna jest budowa raczej szeroka, silny ko┬ş┼Ťciec, do┼Ť─ç wysoko osadzone obwis┼ée uszy, kt├│re w spokoju przy┬şlegaj─ů na boki a w afekcie nieco wzniesione u nasady s─ů zwr├│cone ku przodowi, oraz do┼Ť─ç szeroka silna czaszka.
    Ma┼Ť─ç. Wszystkie szwajcarskie psy pasterskie s─ů tr├│jbarwne; l┼Ťni─ůca czer┼ä jest barw─ů zasadnicz─ů, kt├│ra rozci─ůga si─Ö przez wierzch g┼éowy, uszy, przewa┼╝aj─ůc─ů cz─Ö┼Ť─ç szyi, ┼éopatki, tu┼é├│w i ze┬şwn─Ötrzn─ů cz─Ö┼Ť─ç ko┼äczyn, mniej wi─Öcej do p─Öcin lub staw├│w skoko┬şwych lub a┼╝ do st├│p i ogona.
    Na tle tym odznaczaj─ů si─Ö bia┼ée i ┼╝├│┼éte do rdzawych znaki, z re┬şgu┼éy symetrycznie rozmieszczone i to tak, by mi─Ödzy biel─ů i czerni─ů le┼╝a┼éa strefa mniej lub wi─Öcej ┼╝├│┼éta lub rdzawa. Bia┼éa jest tzw. ÔÇ×┼éysina lub latarnia", bia┼éy pas zaczynaj─ůcy si─Ö mniej wi─Öcej na czole z mniej lub wi─Öcej szerokim rozdzia┼ékiem i przebiegaj─ůcy przez czo┼éo, obustronnie od pyska ku nosowi, tak jednak by nie obejmowa┼é nosa i warg. Bia┼éa jest te┼╝ pier┼Ť, a┼╝ daleko mi─Ödzy przednie nogi, i zwykle r├│wnie┼╝ koniec ogona. Cz─Östo biel ta roz┬şci─ůga si─Ö pasem na stawy barkowe, tworz─ůc wyra┼║ny krzy┼╝. Daw┬şniej cz─Ö┼Ťciej, dzi┼Ť wskutek selekcji hodowlanej rzadziej, ramiona tego krzy┼╝a by┼éy tak d┼éugie, ┼╝e schodz─ůc si─Ö ko┼äcami tworzy┼éy zamkni─Öt─ů obro┼╝─Ö naoko┼éo nasady szyi. Nierzadkie s─ů psy z bia┼é─ů plam─ů na karku, kt├│ra nie jest niczym innym jak w┼éa┼Ťnie pozosta┬ş┼éo┼Ťci─ů takiej niepe┼énej obro┼╝y. ┼╗├│┼éte lub rdzawe s─ů obustronne znaki nad oczyma (tzw. podw├│jne oczy) le┼╝─ůce na czarnym tle i ru┬şchliwe z powiekami, robi─ů wra┼╝enie jakby by┼éy skierowane w kie┬şrunku spojrzenia psa. Wielko┼Ť─ç tych znak├│w r├│wna si─Ö mniej wi─Ö┬şcej wielko┼Ťci oka. W tym samym kolorze s─ů r├│wnie┼╝ symetrycznie rozmieszczone znaki na ko┼äczynach, na przedramieniu, z obu stron piersi, zawsze tworz─ůc przegrod─Ö mi─Ödzy czerni─ů a biel─ů. ┼╗├│┼étawym bywa r├│wnie┼╝ sp├│d ogona. Soczysto ┼╝├│┼éta bywa te┼╝ wewn─Ötrzna strona uda, a u ps├│w berne┼äskich z regu┼éy, u innych cz─Östo, przedni kraj uda i rzepka kolanowa, a┼╝ do bia┼éych st├│p lub palc├│w. Naj wy┬şrazistsze jest ┼╝├│┼éte znaczenie policzk├│w.
    Spos├│b bycia i charakter. Wszystkie szwajcarskie psy pasterskie s─ů ┼╝ywe, uwa┼╝ne, i o niezmiernym oddaniu i przywi─ůzaniu do swego pana. Sta┼éa wsp├│┼épraca z lud┼║mi i wsp├│┼é┼╝ycie ze zwierz─Ötami do┬şmowymi ukszta┼étowa┼éy z niego psa domowego, kt├│ry staj─ůc si─Ö jakby cz┼éonkiem rodziny oddaje si─Ö jej z pe┼énym uczuciem, lecz wymaga, by go w zamian darzono uczuciem.
    Ma on wrodzony instynkt obro┼äczy, nie tylko odno┼Ťnie swego pana, lecz i wszelkiej jego w┼éasno┼Ťci, domu, sprz─Öt├│w, domowni┬şk├│w, a tak┼╝e zwierz─ůt domowych wsp├│lnego obej┼Ťcia. Nie s─ů one z natury zbyt agresywne i przez to nie s─ů niebezpieczne, jednak┼╝e w potrzebie spe┼éniaj─ů swe zadanie obro┼äcze niegorzej ni┼╝ psy in┬şnych ras.
    Charakter ich uzewn─Ötrznia si─Ö te┼╝ w odpowiednim zachowaniu. S─ů one przyjacielskie i mi┼ée w obej┼Ťciu z lud┼║mi, czujne, lecz nie z┼éo┼Ťliwe, stanowcze i zdecydowane, gdy zachodzi potrzeba akty┬şwnego dzia┼éania. Poza tym u obu wi─Ökszych ras maj─ů one wszelkie zalety ps├│w poci─ůgowych i wrodzone zami┼éowanie do tej pracy.
    Nie s─ůdz─Ö, ┼╝eby szwajcarskie psy pasterskie dotar┼éy do nas i znalaz┼éy u nas hodowc├│w, cho─ç nie mo┼╝na zaprzeczy─ç, ┼╝e szcze┬şg├│lnie dwie pierwsze rasy s─ů psami o harmonijnej budowie i po┬şci─ůgaj─ůcym wygl─ůdzie. Dwie mniejsze s─ů raczej mniej efektowne i w┼Ťr├│d ras u nas popularnych, lub te┼╝ w┼Ťr├│d rodzimych owczar┬şk├│w nizinnych mniejszego typu, amator ps├│w tego rodzaju winien znale┼║─ç ┼éatwo osobnika, kt├│ry by odpowiada┼é jego gustowi.
    Du┼╝y szwajcarski pies pasterski (Der Grosse Schweizer Sennen Hund, Grosser Treiber, Metzgerhund), dawniej by┼é bardzo rozpo┬şwszechniony w ca┼éej Szwajcarii, p├│ki nie zosta┼é, podobnie jak i po┬şzosta┼ée rodzime rasy, wyparty przez psy ras importowanych. Dopiero z pocz─ůtkiem bie┼╝─ůcego wieku sta┼é si─Ö przedmiotem zain┬şteresowa┼ä kynologii sportowej i odt─ůd stale zyskuje na popular┬şno┼Ťci.
    WZORZEC Du┼╝y szwajcarski pies pasterski odznacza si─Ö budow─ů ci─Ö┼╝k─ů, lecz harmonijn─ů, o g┼é─Öbokiej i szerokiej piersi. Cechuje go spokojny, uwa┼╝ny spos├│b bycia, przywi─ůzanie i wierno┼Ť─ç.
    G┼éowa. Proporcjonalna do wielko┼Ťci psa, ci─Ö┼╝ka, silna, szlachetna w zarysie. Czaszka p┼éaska i szeroka, wyra┼║nie odgraniczona od cz─Ö┼Ťci pyskowej. Guz potyli┬şczny niezbyt silnie rozwini─Ö┬şty. Kraw─Öd┼║ czo┼éowa nie tak ostro zaznaczona jak u ber┬şnarda. Pysk umiarkowanie d┼éugi, zar├│wno z g├│ry, jak i z boku ogl─ůdany nie mo┼╝e robi─ç wra┼╝enia szpiczastego, bardzo silny, wargi dobrze przylegaj─ůce i raczej suche, nigdy nie ociekaj─ůce ┼Ťlin─ů, zawsze czarne. Nos szeroki, czarny, nie zadarty, grzbiet nosa mo┼╝liwie prosty, lecz lekki garb nie jest wad─ů.
    Ca┼ée ucho nieco Uszy. ┼Üredniej wielko┼Ťci, cienko ow┼éosione, tr├│jk─ůtne, do┼Ť─ç wysoko osadzone, w podnieceniu skierowane ku przodowi, przedni kraj dotyka bok├│w g┼éowy, wzniesione.
    Oczy. ┼Üredniej wielko┼Ťci, barwy kasztanowej lub ciemnobr─ů┬şzowej, o spojrzeniu powa┼╝nym, lecz przyjaznym, o charakterysty┬şcznym wyrazie, kt├│ry akcentuj─ů znaki nadoczne (podw├│jne oczy). Oko o ostrym wyrazie g┼é─Öboko osadzone jest wadliwe, r├│wnie┼╝ jak oko zbyt du┼╝e i wypuk┼ée. Powieki zwarte.
    Policzki. Normalnie rozwini─Öte. W─ůskie zapad┼ée policzki s─ů r├│wnie niepo┼╝─ůdane, jak baniasto rozd─Öta g┼éowa.
    Uz─Öbienie. Osadzone w silnych szcz─Ökach o w┼éa┼Ťciwych pro-porcjach, silne, normalnie ustawione, ┼Ťci┼Ťle na siebie zachodz─ůce.
    Szyja. ┼Üredniej d┼éugo┼Ťci, bardzo muskularna, lecz bez podgardla.
    ┼üopatki. Muskularne, d┼éugie i do┼Ť─ç uko┼Ťnie ustawione, tworz─ů z ramieniem k─ůt rozwarty, lecz nie na tyle rozwarty, by na skutek tego powsta┼éa stroma postawa przednich ko┼äczyn; ponadto ┼éopatki ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzane z klatk─ů piersiow─ů.
    Klatka piersiowa. G┼é─Öboka i szeroka, od przodu harmonijnie wysklepiona, o przekroju poprzecznym, okr─ůg┼éo-owalnym, nigdy p┼éaska, lecz nie beczkowata ani bulldogowata. Grzbiet prosty, mier┬şnej d┼éugo┼Ťci, l─Öd┼║wie szerokie i silne, zad ┼éagodnie opadaj─ůcy i szeroki.
    Przednie ko┼äczyny. Zupe┼énie proste, tylko w p─Öcinach lekko poddane, wybitnie silne, jak kolumny podpieraj─ůce silny tu┼é├│w.
    Tylne ko┼äczyny. Normalnie ustawione, pod w┼éa┼Ťciwym k─ůtem w kolanie i stawie skokowym. Odchylenia od normalnej postawy umniejszaj─ů warto┼Ť─ç psa jako zwierz─Öcia poci─ůgowego. Uda silnie umi─Ö┼Ťnione, stawy skokowe szerokie i silne. Stopy do┼Ť─ç du┼╝e, silne, palce wysklepione i zwarte. Barwa pazur├│w nie ma znaczenia. Wilcze pazury wyst─Öpuj─ů cz─Östo, lecz winny by─ç zaraz po urodze┬şniu usuni─Öte, gdy┼╝ utrudniaj─ů ch├│d i szpec─ů psa.
    Ch├│d. Spokojny, posuwisty i wytrwa┼éy. Du┼╝y szwajcarski pies pasterski nie jest ani wyra┼║nym galopenem, ani psem wyra┼║nie biegaj─ůcym truchtem, jakkolwiek w czasie d┼éugotrwa┼éych bieg├│w wpada ch─Ötnie w trucht.
    Ogon. Si─Öga do stawu skokowego, do┼Ť─ç ci─Ö┼╝ki, w spokoju obwis┼éy, w o┼╝ywieniu noszony wy┼╝ej, w jednej trzeciej od ko┼äca podgi─Öty ku g├│rze, nigdy zawini─Öty lub noszony nad lini─ů grzbietu. Normal┬şnie ma koniec bia┼éy.
    Wzrost. W kłębie około 70 cm u psa, około 65 cm u suki.
    Szata. W┼éos kr├│tki, twardy, ma┼Ť─ç czarna, podpalana z bia┼éymi znaczeniami.
    Nale┼╝y nadmieni─ç, ┼╝e wspomniana uprzednio symetria znaczenia nie zawsze tak wyra┼║nie wyst─Öpuje, ┼╝e bia┼ée skarpetki zaznaczone bywaj─ů zaledwie na ko┼äcach palc├│w, a kiedy indziej si─Ögaj─ů poza po┼éow─Ö podramienia, ┼╝e ┼éysina bywa szeroka, czasem jednostron┬şna, lecz i w─ůska, w formie kreski, ci─ůgn─ůcej si─Ö mi─Ödzy oczyma a┼╝ do karku, przechodz─ůc nieraz w ┼éat─Ö na karku. Nieznaczne odchy┬şlenia od idealnego znaczenia maj─ů przy ocenie psa drugorz─Ödne znaczenie. Wa┼╝niejsza jest bezb┼é─Ödna budowa, si┼éa i charakter. Zbytnia agresywno┼Ť─ç winna by─ç r├│wnie┼╝ oceniana niekorzystnie, tym bardziej brak zainteresowa┼ä lub tch├│rzliwo┼Ť─ç.

    Polecane strony :

    Copyright 2011