psy

SZWAJCARSKIE PSY PASTERSKIE

Odr臋bn膮 charakterystyczn膮 rodzin臋 tworz膮 szwajcarskie psy pa颅sterskie (Senennhunde). Jest rzecz膮 ciekaw膮, i偶 psy te zachowa艂y si臋 w jednolitym typie i niew膮tpliwie czystej rasie na halach po颅szczeg贸lnych rejon贸w g贸rskich Szwajcarii, lecz we w艂asnej ojczy颅藕nie by艂y d艂ugo niezauwa偶one. Nie uchodzi艂y za rasowe i nie zajmowano si臋 ich hodowl膮 w rozumieniu kynologicznym. Mo偶na by nawet zaryzykowa膰 zdanie, i偶 jako rasa zosta艂y one dopiero odkryte przez przyjezdnych kynolog贸w.
Psy te s膮 typowym przyk艂adem rodzimych ras u偶ytkowych. Pe艂ni膮c okre艣lonego rodzaju s艂u偶b臋 u偶ytkow膮 na pewnym, dzi臋ki warunkom geograficznym, do艣膰 艣ci艣le ograniczonym terytorium, wytworzy艂y te偶 wyra藕nie okre艣lony jednolity typ fizyczny i psy颅chiczny. Pochodzenie ich t艂umaczone jest r贸偶nie, lecz wszyscy ba颅dacze zgadzaj膮 si臋, 偶e na rasie tej wyra藕nie wida膰 wp艂ywy psa epoki br膮zowej (Canis familiaris decumanus), a zar贸wno wygl膮d jak i charakter tych ps贸w wskazuje na pokrewie艅stwo z psa颅mi, kt贸rych potomstwo zosta艂o u偶yte przez rolnik贸w w charakte颅rze obro艅cy stada i zagrody wie艣niaczej.
Kynologia szwajcarska zaj臋艂a si臋 tymi psami dopiero na pocz膮tku bie偶膮cego^ stulecia i obecnie oficjalnie uznane s膮 cztery rasy: 1) du偶y szwajcarski pies pasterski, 2) berne艅ski (Berner) pies pa颅sterski, 3) Appenzeller i 4) Entlebucher. Rasy zosta艂y nazwane wed艂ug region贸w pochodzenia, a uszeregowane wed艂ug wielko艣ci.
W dalszym ci膮gu podaj臋 opis ich w oparciu o monografi臋 Fr. Leingrubera, redaktora szwajcarskiego czasopisma kynologicz颅nego.
Cechy wsp贸lne. Ju偶 jednolite umaszczenie wskazuje na pokre颅wie艅stwo tych ps贸w pasterskich, kt贸re poza tym i w charakterze wykazuj膮 wiele cech podobnych. R贸偶nice w wielko艣ci, w uw艂o-sieniu i noszeniu ogona nie mog膮 zatrze膰 tego og贸lnego wra偶enia, b臋d膮cego wynikiem odwiecznego jednakowego u偶ytkowania tych ps贸w. Wszystkim wsp贸lna jest budowa raczej szeroka, silny ko颅艣ciec, do艣膰 wysoko osadzone obwis艂e uszy, kt贸re w spokoju przy颅legaj膮 na boki a w afekcie nieco wzniesione u nasady s膮 zwr贸cone ku przodowi, oraz do艣膰 szeroka silna czaszka.
Ma艣膰. Wszystkie szwajcarskie psy pasterskie s膮 tr贸jbarwne; l艣ni膮ca czer艅 jest barw膮 zasadnicz膮, kt贸ra rozci膮ga si臋 przez wierzch g艂owy, uszy, przewa偶aj膮c膮 cz臋艣膰 szyi, 艂opatki, tu艂贸w i ze颅wn臋trzn膮 cz臋艣膰 ko艅czyn, mniej wi臋cej do p臋cin lub staw贸w skoko颅wych lub a偶 do st贸p i ogona.
Na tle tym odznaczaj膮 si臋 bia艂e i 偶贸艂te do rdzawych znaki, z re颅gu艂y symetrycznie rozmieszczone i to tak, by mi臋dzy biel膮 i czerni膮 le偶a艂a strefa mniej lub wi臋cej 偶贸艂ta lub rdzawa. Bia艂a jest tzw. 鈥炁倅sina lub latarnia", bia艂y pas zaczynaj膮cy si臋 mniej wi臋cej na czole z mniej lub wi臋cej szerokim rozdzia艂kiem i przebiegaj膮cy przez czo艂o, obustronnie od pyska ku nosowi, tak jednak by nie obejmowa艂 nosa i warg. Bia艂a jest te偶 pier艣, a偶 daleko mi臋dzy przednie nogi, i zwykle r贸wnie偶 koniec ogona. Cz臋sto biel ta roz颅ci膮ga si臋 pasem na stawy barkowe, tworz膮c wyra藕ny krzy偶. Daw颅niej cz臋艣ciej, dzi艣 wskutek selekcji hodowlanej rzadziej, ramiona tego krzy偶a by艂y tak d艂ugie, 偶e schodz膮c si臋 ko艅cami tworzy艂y zamkni臋t膮 obro偶臋 naoko艂o nasady szyi. Nierzadkie s膮 psy z bia艂膮 plam膮 na karku, kt贸ra nie jest niczym innym jak w艂a艣nie pozosta颅艂o艣ci膮 takiej niepe艂nej obro偶y. 呕贸艂te lub rdzawe s膮 obustronne znaki nad oczyma (tzw. podw贸jne oczy) le偶膮ce na czarnym tle i ru颅chliwe z powiekami, robi膮 wra偶enie jakby by艂y skierowane w kie颅runku spojrzenia psa. Wielko艣膰 tych znak贸w r贸wna si臋 mniej wi臋颅cej wielko艣ci oka. W tym samym kolorze s膮 r贸wnie偶 symetrycznie rozmieszczone znaki na ko艅czynach, na przedramieniu, z obu stron piersi, zawsze tworz膮c przegrod臋 mi臋dzy czerni膮 a biel膮. 呕贸艂tawym bywa r贸wnie偶 sp贸d ogona. Soczysto 偶贸艂ta bywa te偶 wewn臋trzna strona uda, a u ps贸w berne艅skich z regu艂y, u innych cz臋sto, przedni kraj uda i rzepka kolanowa, a偶 do bia艂ych st贸p lub palc贸w. Naj wy颅razistsze jest 偶贸艂te znaczenie policzk贸w.
Spos贸b bycia i charakter. Wszystkie szwajcarskie psy pasterskie s膮 偶ywe, uwa偶ne, i o niezmiernym oddaniu i przywi膮zaniu do swego pana. Sta艂a wsp贸艂praca z lud藕mi i wsp贸艂偶ycie ze zwierz臋tami do颅mowymi ukszta艂towa艂y z niego psa domowego, kt贸ry staj膮c si臋 jakby cz艂onkiem rodziny oddaje si臋 jej z pe艂nym uczuciem, lecz wymaga, by go w zamian darzono uczuciem.
Ma on wrodzony instynkt obro艅czy, nie tylko odno艣nie swego pana, lecz i wszelkiej jego w艂asno艣ci, domu, sprz臋t贸w, domowni颅k贸w, a tak偶e zwierz膮t domowych wsp贸lnego obej艣cia. Nie s膮 one z natury zbyt agresywne i przez to nie s膮 niebezpieczne, jednak偶e w potrzebie spe艂niaj膮 swe zadanie obro艅cze niegorzej ni偶 psy in颅nych ras.
Charakter ich uzewn臋trznia si臋 te偶 w odpowiednim zachowaniu. S膮 one przyjacielskie i mi艂e w obej艣ciu z lud藕mi, czujne, lecz nie z艂o艣liwe, stanowcze i zdecydowane, gdy zachodzi potrzeba akty颅wnego dzia艂ania. Poza tym u obu wi臋kszych ras maj膮 one wszelkie zalety ps贸w poci膮gowych i wrodzone zami艂owanie do tej pracy.
Nie s膮dz臋, 偶eby szwajcarskie psy pasterskie dotar艂y do nas i znalaz艂y u nas hodowc贸w, cho膰 nie mo偶na zaprzeczy膰, 偶e szcze颅g贸lnie dwie pierwsze rasy s膮 psami o harmonijnej budowie i po颅ci膮gaj膮cym wygl膮dzie. Dwie mniejsze s膮 raczej mniej efektowne i w艣r贸d ras u nas popularnych, lub te偶 w艣r贸d rodzimych owczar颅k贸w nizinnych mniejszego typu, amator ps贸w tego rodzaju winien znale藕膰 艂atwo osobnika, kt贸ry by odpowiada艂 jego gustowi.
Du偶y szwajcarski pies pasterski (Der Grosse Schweizer Sennen Hund, Grosser Treiber, Metzgerhund), dawniej by艂 bardzo rozpo颅wszechniony w ca艂ej Szwajcarii, p贸ki nie zosta艂, podobnie jak i po颅zosta艂e rodzime rasy, wyparty przez psy ras importowanych. Dopiero z pocz膮tkiem bie偶膮cego wieku sta艂 si臋 przedmiotem zain颅teresowa艅 kynologii sportowej i odt膮d stale zyskuje na popular颅no艣ci.
WZORZEC Du偶y szwajcarski pies pasterski odznacza si臋 budow膮 ci臋偶k膮, lecz harmonijn膮, o g艂臋bokiej i szerokiej piersi. Cechuje go spokojny, uwa偶ny spos贸b bycia, przywi膮zanie i wierno艣膰.
G艂owa. Proporcjonalna do wielko艣ci psa, ci臋偶ka, silna, szlachetna w zarysie. Czaszka p艂aska i szeroka, wyra藕nie odgraniczona od cz臋艣ci pyskowej. Guz potyli颅czny niezbyt silnie rozwini臋颅ty. Kraw臋d藕 czo艂owa nie tak ostro zaznaczona jak u ber颅narda. Pysk umiarkowanie d艂ugi, zar贸wno z g贸ry, jak i z boku ogl膮dany nie mo偶e robi膰 wra偶enia szpiczastego, bardzo silny, wargi dobrze przylegaj膮ce i raczej suche, nigdy nie ociekaj膮ce 艣lin膮, zawsze czarne. Nos szeroki, czarny, nie zadarty, grzbiet nosa mo偶liwie prosty, lecz lekki garb nie jest wad膮.
Ca艂e ucho nieco Uszy. 艢redniej wielko艣ci, cienko ow艂osione, tr贸jk膮tne, do艣膰 wysoko osadzone, w podnieceniu skierowane ku przodowi, przedni kraj dotyka bok贸w g艂owy, wzniesione.
Oczy. 艢redniej wielko艣ci, barwy kasztanowej lub ciemnobr膮颅zowej, o spojrzeniu powa偶nym, lecz przyjaznym, o charakterysty颅cznym wyrazie, kt贸ry akcentuj膮 znaki nadoczne (podw贸jne oczy). Oko o ostrym wyrazie g艂臋boko osadzone jest wadliwe, r贸wnie偶 jak oko zbyt du偶e i wypuk艂e. Powieki zwarte.
Policzki. Normalnie rozwini臋te. W膮skie zapad艂e policzki s膮 r贸wnie niepo偶膮dane, jak baniasto rozd臋ta g艂owa.
Uz臋bienie. Osadzone w silnych szcz臋kach o w艂a艣ciwych pro-porcjach, silne, normalnie ustawione, 艣ci艣le na siebie zachodz膮ce.
Szyja. 艢redniej d艂ugo艣ci, bardzo muskularna, lecz bez podgardla.
艁opatki. Muskularne, d艂ugie i do艣膰 uko艣nie ustawione, tworz膮 z ramieniem k膮t rozwarty, lecz nie na tyle rozwarty, by na skutek tego powsta艂a stroma postawa przednich ko艅czyn; ponadto 艂opatki 艣ci艣le zwi膮zane z klatk膮 piersiow膮.
Klatka piersiowa. G艂臋boka i szeroka, od przodu harmonijnie wysklepiona, o przekroju poprzecznym, okr膮g艂o-owalnym, nigdy p艂aska, lecz nie beczkowata ani bulldogowata. Grzbiet prosty, mier颅nej d艂ugo艣ci, l臋d藕wie szerokie i silne, zad 艂agodnie opadaj膮cy i szeroki.
Przednie ko艅czyny. Zupe艂nie proste, tylko w p臋cinach lekko poddane, wybitnie silne, jak kolumny podpieraj膮ce silny tu艂贸w.
Tylne ko艅czyny. Normalnie ustawione, pod w艂a艣ciwym k膮tem w kolanie i stawie skokowym. Odchylenia od normalnej postawy umniejszaj膮 warto艣膰 psa jako zwierz臋cia poci膮gowego. Uda silnie umi臋艣nione, stawy skokowe szerokie i silne. Stopy do艣膰 du偶e, silne, palce wysklepione i zwarte. Barwa pazur贸w nie ma znaczenia. Wilcze pazury wyst臋puj膮 cz臋sto, lecz winny by膰 zaraz po urodze颅niu usuni臋te, gdy偶 utrudniaj膮 ch贸d i szpec膮 psa.
Ch贸d. Spokojny, posuwisty i wytrwa艂y. Du偶y szwajcarski pies pasterski nie jest ani wyra藕nym galopenem, ani psem wyra藕nie biegaj膮cym truchtem, jakkolwiek w czasie d艂ugotrwa艂ych bieg贸w wpada ch臋tnie w trucht.
Ogon. Si臋ga do stawu skokowego, do艣膰 ci臋偶ki, w spokoju obwis艂y, w o偶ywieniu noszony wy偶ej, w jednej trzeciej od ko艅ca podgi臋ty ku g贸rze, nigdy zawini臋ty lub noszony nad lini膮 grzbietu. Normal颅nie ma koniec bia艂y.
Wzrost. W k艂臋bie oko艂o 70 cm u psa, oko艂o 65 cm u suki.
Szata. W艂os kr贸tki, twardy, ma艣膰 czarna, podpalana z bia艂ymi znaczeniami.
Nale偶y nadmieni膰, 偶e wspomniana uprzednio symetria znaczenia nie zawsze tak wyra藕nie wyst臋puje, 偶e bia艂e skarpetki zaznaczone bywaj膮 zaledwie na ko艅cach palc贸w, a kiedy indziej si臋gaj膮 poza po艂ow臋 podramienia, 偶e 艂ysina bywa szeroka, czasem jednostron颅na, lecz i w膮ska, w formie kreski, ci膮gn膮cej si臋 mi臋dzy oczyma a偶 do karku, przechodz膮c nieraz w 艂at臋 na karku. Nieznaczne odchy颅lenia od idealnego znaczenia maj膮 przy ocenie psa drugorz臋dne znaczenie. Wa偶niejsza jest bezb艂臋dna budowa, si艂a i charakter. Zbytnia agresywno艣膰 winna by膰 r贸wnie偶 oceniana niekorzystnie, tym bardziej brak zainteresowa艅 lub tch贸rzliwo艣膰. legowisko dla psa od marki DOGplus wszystko dla Twojego ulubie馽a, zadbaj o niego nie tylko od 渨i阾a.

Polecane strony :

Copyright 2011